قدیمی‌ترین شهرهایی که هنوز هم پابرجا هستند
تاریخ انتشار: ۱۳۹۵ دوشنبه ۴ مرداد

در حالی که بسیاری از افراد تصور می‌کنند شهر دمشق، پایتخت سوریه، قدیمی‌ترین شهر دنیا است، گزینه‌های دیگری نیز برای کسب این عنوان وجود دارند. اَریحا (Jericho) واقع در کرانه‌ی باختری رود اردن، حلب در سوریه، جبیل و صیدا در لبنان نیز از قدیمی‌ترین شهرهای دنیا هستند. در این مقاله با چند نمونه از شهرهای باستانی جهان آشنا می‌شویم.

 

 

 

یکی از نکاتی که موجب اختلاف در انتخاب قدیمی‌ترین شهر جهان می‌شود، در نظر گرفتن معنا و مفهوم واحدی برای کلمه‌ی «شهر» است. به طور کلی شهر، منطقه‌ای مسکونی و بزرگ تعریف می‌شود که اگر جمعیت آن را یکی از عوامل مهم در نظر بگیریم اینکه آیا یک شهر مکانی است که همواره از بدو تاسیس، افرادی در آن ساکن بوده‌اند یا نه مورد بحث است. همین مسئله موجب اختلاف نظر برای انتخاب کهن‌ترین شهر می‌شود، چرا که بسیاری از شهرها در یک دوره‌ی خاص از تاریخ، شکوفا شده‌اند و ترقی کرده‌اند و بعد از آن شاید رو به افول گذاشته‌اند و فراموش شده‌اند، در حالی که در زمان خود، یک شهر بزرگ و مترقی با جمعیت زیاد بوده‌اند. پس علی‌القاعده در این انتخاب باید شهرهایی را در نظر گرفت که از زمان تأسیس‌شان تا به امروز هیچ وقت خالی از سکنه نبوده‌اند. با این تعریف و پیش‌فرض در ادامه با قدیمی‌ترین شهرهای دنیا آشنا می‌شویم.

 

اختلاف در تعاریف و منابع مختلف سبب شده که فهرست قدیمی‌ترین شهرهای دنیا کمی با هم متفاوت باشند. حتی تاریخ حضور اولین ساکنان در شهرها نیز با توجه به منابع مختلف متفاوت است. به‌عنوان مثال برخی از منابع، اولین حضور ساکنان شهر دمشق را 5000 سال قبل تخمین زده‌اند، اما برخی منابع از وجود نشانه‌های زندگی انسان‌ها در این شهر از 12000 سال قبل خبر می‌دهند.

 

 

دمشق، سوریه

دمشق، پایتخت سوریه، در بسیاری از منابع به‌عنوان قدیمی‌ترین شهر دنیا و همچنین قدیمی‌ترین پایتخت جهان شناخته می‌شود. این شهر که گاهی با عنوان مدينة‌ الياسمين نام برده می‌شود، مرکز بسیاری از وقایع تاریخی در مرکز آسیا بوده است.

مورخان و باستان‌شناسان با استناد به دلایل و مدارکی که نشان می‌دهد این شهر بین هشت هزار تا ده هزار سال پیش ساخته شده است، اذعان می‌کنند دمشق قدیمی‌ترین شهر مسکونی دنیا است.  در حالی که آزمایش‌های تاریخ‌گذاری رادیوکربن در تل رماد (Tell Ramad)، منطقه‌ای در بیست کیلومتری دمشق، نشان می‌دهد که این شهر از حدود 6300 پیش از میلاد محل سکونت انسان‌ها بوده است، حفاری‌های باستان‌شناسی در حوزه‌ی رودخانه‌ی بردی (Barada) ثابت می‌کند از 9000 سال پیش از میلاد، افرادی در این منطقه سکونت داشته‌اند.

 

کسانی که این ادعا را در مورد شهر دمشق قبول ندارند، عدم وجود شواهد مستند از این شهر قبل از  آرامی‌ها را مطرح می‌کنند. در اختیار نداشتن شواهد و مدارک مستدل از بزرگ‌ترین مشکلات در تدوین چنین فهرست‌هایی است.

 

دمشق

 

 

اریحا (Jericho)، فلسطین

اریحا در کرانه‌ی باختری رود اردن یکی دیگر از قدیمی‌ترین شهرهای دنیا است. از میان بیست تمدن انسانی که باستان‌شناسان حضور آن‌ها در این شهر را تایید کرده‌اند، قدمت اولین‌شان به 9000 سال پیش از میلاد باز می‌گردد. 7000 سال پیش از میلاد، اریحا بزرگ‌ترین شهر دنیا با جمعیتی در حدود 2000 نفر بوده است. در عهد عتیق، کتاب مقدس یهودیان، از این شهر با عنوان شهر درختان نخل نام برده شده است.

 

اریحا

 

 

حلب، سوریه

شهر حلب یکی دیگر از گزینه‌های مورد بحث برای به دست آوردن جایگاه قدیمی‌ترین شهر دنیا است. قدیمی‌ترین آثار سکونت بشر در این شهر به 8000 سال قبل از میلاد باز می‌گردد، در حالی که حفاری‌های انجام شده در منطقه‌ی Tallet Alsauda نشان می‌دهد این منطقه از 5000 سال پیش از میلاد محل سکونت انسان‌ها بوده است. این شهر برای اولین بار از هزاره‌ی سوم پیش از میلاد زمانی که به‌عنوان پایتخت انتخاب شده و بعدها بخشی از جاده‌ی ابریشم بوده، مورد توجه عموم قرار گرفته است.

 

حلب

 

 

جبل (Byblos)، لبنان

جبل یکی از معدود شهرهای دنیا است که از زمان دوران نوسنگی تا به حال دائما مسکونی بوده است. این شهر در ابتدا جِبِیل نامیده شده و سپس توسط فنیقی‌ها  به Gebal تغییر نام داده است. بعدها رومیان آن را Byblos نامیده‌اند. با وجود اینکه اولین آثار حضور انسان در این منطقه به 7000 تا 8800 سال پیش از میلاد باز می‌گردد، اما این منطقه از 5000 سال پیش از میلاد به‌عنوان یک شهر ساخته شده و محل سکونت افراد بوده است.

 

جبیل

 

 

 

صیدا (Sidon)، لبنان

مثل شهر جبل، شهر صیدا یا به عبارت صحیح‌تر شهر قدیم صیدا، از زمان دوران نوسنگی محل سکونت انسان‌ها بوده است. این شهر با عنوان صیدان یا صیدون نیز شناخته می‌شود و بین 6000 تا 4000 سال پیش از میلاد ساخته شده است. دژ دریایی صیدا که توسط صلیبیان در سال 1228 میلادی ساخته شده، یکی از دیدنی‌های تاریخی این منطقه است.

 

صیدا

 

 

 

پلوودیو (Plovdiv)، بلغارستان

قبل از اینکه پلوودیو از بزرگ‌ترین شهرهای امروز بلغارستان به یکی از شهرهای بزرگ رومی تبدیل شود، سکونت‌گاهی کوچک متعلق به تراکیان (Thracian) بوده است. قدمت آثار زندگی در دوران نوسنگی در این شهر به 4000 سال پیش از میلاد باز می‌گردد. گرچه این شهر در بیشتر منابع تاریخی ثبت شده تحت عنوان فیلیپوپلیس (Philippopolis) شناخته می‌شود، اما اسامی متعددی در طول تاریخ داشته است: اومولپیاس (Eumolpias)، تریمونتیوم (Trimontium)، پالدیم (Paldin) و فیلیب (Filibe).

 

پلوودیو

 

 

 

بیت المقدس

زمانی که از اورشلیم یا بیت المقدس به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین شهرهای دنیا نام می‌بریم، منظورمان شهر قدیمی اورشلیم است که منطقه‌ای محصور در داخل مرزهای شهر مدرن است. شواهد باستان‌شناسی از حضور و سکونت انسان‌ها در شهر قدیمی که پیش‌تر با نام شهر داوود نیز شناخته می‌شد، در هزاره‌ی چهارم پیش از میلاد خبر می‌دهند. قدمت اولین آثار حضور و سکونت انسان‌ها بین 3500 تا 4500 سال پیش از میلاد بوده است.

 

اورشلیم

 

 

 

آتن، یونان

بسیاری از ما آتن را به‌عنوان مهد تمدن غرب و زادگاه دموکراسی می‌شناسیم و کمتر کسی می‌داند که این شهر یکی از قدیمی‌ترین شهرهای دنیا محسوب می‌شود. گرچه مدارکی مبنی بر سکونت مداوم انسان‌ها در این شهر از 7000 سال پیش وجود دارد، اما این شهر در هزاره‌ی اول قبل از میلاد زمانی که به‌عنوان مرکز بزرگ و مشهوری برای یادگیری علوم و تجارت شناخته شد، به شهر بزرگی تبدیل شد.

 

آتن

 

 

غازیان تپه (Gaziantep)، ترکیه

در حالی که تعدادی از شهرهای این فهرست به طور مداوم از دوره‌ی نوسنگی محل سکونت انسان‌ها بوده‌اند، غازیان تپه یا عِینتاب از دوره‌ی پارینه‌سنگی تا به حال به طور پیوسته سکونتگاه بشر بوده است. موقعیت استراتژیک این شهر که بین دریای مدیترانه و بین‌النهرین واقع شده، سبب شده که غازیان تپه یکی از شناخته‌شده‌ترین شهرها در تاریخ این منطقه باشد. این شهر تحت فرمانروایی پادشاهان متعددی بوده است؛ از قوم اَکِدیان و هیتی‌ها گرفته تا رومیان و اعراب.

 

غازیان تپه

 

 

 

بنارس (Varanasi)، هند

غربیان، واناراسی یا بنارس را به‌عنوان پایتخت مذهبی هند می‌شناسند، اما این شهر همچنین قدیمی‌ترین شهر این منطقه و یکی از کهن‌ترین شهرهای دنیا است. با وجود اینکه باستان‌شناسان شواهدی مبنی بر سکونت انسان، 11 قرن پیش از میلاد در این منطقه کشف کرده‌اند، اما گسترش شهر و مرکز صنعتی و تجاری مدت‌های زیادی زمان برده است. مارک تواین درباره‌ی بنارس می‌گوید:

این شهر از تاریخ و سنت و هر افسانه‌ای قدیمی‌تر است و حتی شاید از مجموع همه‌ی این‌ها نیز دو برابر قدیمی‌تر باشد.

 

بنارس

 

 

همه‌ی این شهرها قرن‌ها است که پابرجا هستند. فارغ از اینکه در تمام این مدت محل سکونت بشر بوده‌اند یا در بخشی از تاریخ خالی از سکنه شده‌اند، به دست آوردن نشانه‌های اولین حضور انسان در این مناطق به تنهایی نمی‌تواند مشخص کند که کدام یک، قدیمی‌ترین شهر دنیا است. گرچه بحث‌های فراوانی بر سر انتخاب قدیمی‌ترین شهر دنیا وجود دارد و تاریخ نیز در این زمینه نمی‌تواند کمکی به حل این مشکل کند، اما این شهرها در نوع خود بسیار جالب، کم‌نظیر و دیدنی هستند.

 

 

منبع: کجارو

ارسال پرسش جدید